Make your own free website on Tripod.com

ทำอย่างไรเมื่อตั้งใจ แต่ระบบไม่ให้?

มองมุมใหม่ : ผศ.ดร.พสุ เดชะรินทร์ pasu@acc.chula.ac.th   กรุงเทพธุรกิจ  วันที่ 09 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547

ท่านผู้อ่านหรือบุคคลใกล้ตัวท่านเคยเจอสถานการณ์ในลักษณะนี้บ้างไหมครับ? นั่นคือ ท่านมีความมุ่งมั่นและตั้งใจที่จะทำงานให้กับองค์กร โดยท่านเชื่อว่าสิ่งที่ท่านจะทำนั้น จะต้องก่อให้เกิดประโยชน์ต่อองค์กรมากมาย

แต่แล้วความตั้งใจของท่านก็เผชิญกับอุปสรรค ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นจากระบบ ระเบียบ ขั้นตอนต่างๆ ทรัพยากรที่จำกัด หรือแม้กระทั่งทัศนคติของเพื่อนร่วมงาน และเมื่อใดที่ท่านเจออุปสรรคเหล่านี้ ท่านก็จะเกิดอารมณ์เสีย หงุดหงิด ท้อแท้ หรือแม้ในบางกรณีก็ตัดสินใจที่จะไม่ทำอะไรไปเลย (อาจจะรู้สึกสะใจเล็กๆ ครับ)

อาการข้างต้นผมเชื่อว่า จะเป็นสิ่งที่เราพบเจอได้ในทุกองค์กร และตลอดเวลาด้วย และสุดท้ายทั้งตัวท่านเองและองค์กร ก็จะไม่ได้รับประโยชน์อันใด

วันนี้ผมเลยอยากจะเสนอทางเลือกหรือแนวทาง เพื่อให้ท่านผู้อ่านได้ลองพิจารณากันว่า จะทำอย่างไรดี เมื่อเจอสถานการณ์ข้างต้น ซึ่งประเด็นที่สำคัญ ก็คือ เมื่อท่านเข้าไปอยู่ในสถานการณ์นั้น ถ้าท่านมัวแต่ไปยุ่งหรือสนใจกับข้อจำกัดที่เกิดขึ้น หรือสิ่งที่ท่านไม่สามารถทำได้ จะทำให้ท่านลืมนึกถึงแนวทางเลือกอื่นๆ ที่ท่านสามารถทำได้

จริงๆ แล้ว เราก็ต้องยอมรับกันว่า ข้อจำกัดต่างๆ ที่เราเจอในการทำงานเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริงๆ แต่ถ้ามองในอีกมุมหนึ่งข้อจำกัดเหล่านั้น ไม่ได้ไม่มีช่องว่างให้เราสามารถหาทางเอาชนะมันได้ อย่างแรกท่านผู้อ่านลองเขียนประเด็นต่างๆ ที่ท่านมองว่าเป็นอุปสรรคให้ชัดเจนซิครับ มันอาจจะทำให้ท่านผู้อ่านพอจะคิดอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับการเอาชนะข้อจำกัดและอุปสรรค แทนที่จะมัวบ่นเกี่ยวกับข้อจำกัด และอุปสรรคต่างๆ

ลองเขียนลงไปให้ชัดเจนเลยครับว่า อุปสรรคหรือข้อจำกัดที่ท่านเผชิญมีอะไรบ้าง ที่อาจจะทำให้ท่านเห็นภาพของปัญหาและทางออกได้ดีขึ้น และท่านอาจจะพบนะครับว่า จริงๆ แล้ว สิ่งที่ท่านคิดว่าเป็นข้อจำกัดหรืออุปสรรคนั้น อาจจะไม่ได้เป็นข้อจำกัดต่อความตั้งใจของท่านอย่างที่ท่านคิดเลย

และเมื่อเหลือข้อจำกัดที่เป็นอุปสรรคจริงเพียงไม่กี่ข้อแล้ว ท่านก็สามารถที่จะใช้ความพยายามของท่านในการเอาชนะอุปสรรคนั้นได้ไม่ยาก โดยอาจจะหาวิธีการใหม่ๆ ที่เหมาะสม (ที่สำคัญ ก็คือจะต้องคิดในเชิงบวกพอสมควรนะครับ ไม่ใช่ว่า มองแต่ด้านลบตลอดจนไม่มีความพยายามเหลืออยู่)

ในขณะเดียวกัน ในบางสถานการณ์ ถึงแม้ท่านจะพยายามที่จะเอาชนะอุปสรรคเพียงใด ท่านก็จะพบว่าท่านไม่สามารถเอาชนะอุปสรรค หรือข้อจำกัดทั้งหมดที่มีได้ ผมพบว่าบุคคลส่วนใหญ่มักจะมีปฏิกิริยาในสองลักษณะ นั่นคือ บางคนอาจจะยอมแพ้และเลิกพยายามไปเลย แถมยังรู้สึกเจ็บใจ น้อยใจ เสียใจ จากข้อจำกัดและอุปสรรคเหล่านั้น ในขณะเดียวกัน คนอีกกลุ่มหนึ่งก็อาจจะพยายามต่อไปเรื่อยๆ โดยยังใช้ข้อเสนอและวิธีการแบบเดิมๆ และสุดท้าย ก็จะเจ็บตัวเนื่องจากไม่สามารถฟันฝ่าอุปสรรคเหล่านั้นได้ จริงๆ แล้ว ท่านผู้อ่านสามารถเลือกวิธีที่ยืดหยุ่นในการจัดการข้อจำกัดเหล่านั้นได้ โดยท่านผู้อ่านอาจจะทางประนีประนอมแทน

นั่นคือ ท่านผู้อ่านอาจจะไม่ได้ในทุกสิ่งที่ต้องการ แต่ก็อาจจะเลือกที่จะได้ในบางสิ่ง เราเรียกวิธีนี้ ว่า Trade-offs ครับ ที่สำคัญ ท่านผู้อ่านจะต้องแยกให้ออกระหว่าง สิ่งที่ต้องทำให้ได้ (Must-Have) กับ สิ่งที่ "ถ้าได้ก็ดี" (Nice-to-Have) ครับ เนื่องจากบางสิ่งบางอย่างก็เป็นสิ่งที่จำเป็นจริงๆ ที่จะต้องทำให้เกิดขึ้น แต่บางสิ่งไม่มีความจำเป็นขนาดนั้น แต่ถ้าได้ก็ดี ยิ่งถ้าท่านผู้อ่านแยกระหว่างปัจจัยทั้งสองลักษณะได้มากเท่าใด ก็จะยิ่งทำให้ท่านพอจะหาทางบรรลุสิ่งที่ต้องการจริงๆ มากได้เท่านั้น เนื่องจากท่านผู้อ่านอาจจะสละสิ่งที่เป็น Nice-to-Have เพื่อที่จะทำให้ท่านได้รับสิ่งที่เป็น Must-Have แทน

อีกทางออกหนึ่งครับที่น่าสนใจ แต่จะปฏิบัติก็ต้องระวังหน่อยแล้วกัน ก็คือ ถ้าท่านเจอกฎ ระเบียบ ขั้นตอน หรือแม้กระทั่งกระบวนการที่ทำให้เป็นอุปสรรค ผู้บริหารที่มีความมุ่งมั่นจริงๆ ไม่ยอมอยู่นิ่งต่อกฎ ระเบียบเหล่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จะทำการตั้งข้อสงสัย หรือไม่ยอมรับต่อระเบียบและขั้นตอนที่ล้าสมัย หรือไม่เหมาะสมต่อสถานการณ์ในปัจจุบัน หรือในบางกรณีก็ยอมที่จะทำผิดระเบียบหรือขั้นตอน เพื่อให้งานสำเร็จ

ผมเคยเจอผู้บริหารบางท่าน เขาบอกเลยครับว่า ยอมที่จะกล่าวคำขอโทษภายหลัง (เมื่องานเสร็จตามเป้าหมาย) ดีกว่า จะต้องมาเสียเวลาขออนุญาต หรือทำตามขั้นตอนบางประการที่ไม่เหมาะสม (อ่านดูแล้วท่านผู้อ่านก็ต้องใช้วิจารณญาณของท่านด้วยนะครับ ไม่ได้แนะนำให้ทำตลอดเวลา)

ในบางครั้งข้อจำกัดหรืออุปสรรค ก็ไม่ได้มาจากพวกระเบียบ ขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่างเป็นทางการนะครับ แต่เป็นสิ่งที่ไม่ได้เขียนไว้อย่างเป็นทางการที่กลายเป็นอุปสรรค หรือข้อจำกัดต่อการทำงาน ไม่ว่าจะเป็น สิ่งที่เคยปฏิบัติกันมา ค่านิยม ทัศนคติ บรรทัดฐาน ความเชื่อ ความคาดหวัง หรือพฤติกรรมของบุคคลบางคน

ท่านผู้อ่านลองสังเกตดูนะครับ หลายครั้งเราจะพบว่าสิ่งที่ไม่ได้เขียนหรือระบุไว้อย่างเป็นทางการเหล่านี้ อาจจะเป็นอุปสรรคหรือข้อจำกัดต่อการทำงานให้บรรลุเป้าหมาย มากกว่าระเบียบ ขั้นตอนที่เขียนไว้อย่างเป็นทางการด้วยซ้ำไป วิธีการในการแก้ไขที่ดีที่สุดเมื่อเจอสถานการณ์เหล่านี้ ก็คือท่านจะต้องอย่าทำให้สิ่งเหล่านี้อยู่อย่างเดิม แต่จะต้องนำประเด็นเหล่านี้ขึ้นมา และให้เขียนหรือระบุออกมาให้ชัดเจน เพื่อให้ประเด็นที่กำกวมและขึ้นอยู่กับตัวบุคคลได้ถูกเขียน และเป็นสิ่งที่รับรู้กันอย่างชัดเจน

ข้อเสนอข้างต้นคงจะไม่ใช่สูตรสำเร็จในการแก้ไขปัญหาที่นำเสนอในตอนต้นนะครับ แต่ท่านผู้อ่านก็ลองนำไปปรับใช้ดูนะครับ